|
 Niektóre określenia filatelistyczne. Arkusik ozdobny – arkusz
znaczków pocztowych zawierający do 16 znaczków takich samych lub różnych, lecz
nie mniej niż 5 znaczków jednego rodzaju i niekiedy obok nich przywieszki oraz
zazwyczaj napisy na marginesach. Arkusiki ozdobne nie stanowią odrębnej pozycji
emisyjnej (w odróżnieniu od bloków okolicznościowych), lecz bywają niekiedy
formą arkuszy sprzedażnych danych znaczków. -*- Arkusz sprzedażny – zwany potocznie w uproszczeniu arkuszem, składa się z
określonej liczby znaczków otoczonych marginesami, na których znajdują się
czasami napisy wskazujące datę druku, nazwę wydania. Arkusz taki jest
ostateczną formą, w jakiej znaczki docierają do odbiorców. -*- Blok okolicznościowy – blokiem
okolicznościowym lub w skrócie blokiem, nazywa się jeden lub więcej znaczków
pocztowych, ale nie więcej jak 4 znaczki jednego rodzaju, otoczone nie mniej
niż z dwóch stron marginesami, wprowadzone do obiegu jako oddzielna emisja.
Znaczkami takimi pojedynczo można opłacać za przesyłki pocztowe w zakresie
podanej na nich wartości nominalnej. Na marginesach często można znaleźć napisy
oraz oznaczenia wartości sprzedażnej, które niejednokrotnie przekraczają sumę
wartości znaczków wchodzących w skład bloku. -*- Błędy – czyli błędnodruki, są to błędy barwy
(brak lub inna niż użyta standartowo), błąd druku lub nadruku (uszkodzenie
kliszy, złe ustawienie kliszy w formie drukującej, odwrotne, słabe albo częściowe
odbicie), błędy papieru (użycie innego papieru niż używany standartowo), błędy
ząbkowania (np. nie przeperforowane, podwójne przeperforowanie, przesunięte przeperforowanie
w rzędach lub arkuszach). W rzeczywistości są to błędy zmieniające w zasadniczy
sposób wgląd znaczka czy całostki w porównaniu do egzemplarzy typowych, lub
usterki, które w sposób nieznaczny zmieniają wygląd znaczka lub całostki (takie
jak drobna zmiana rysunku, dodatkowa kropka lub kreska lub ich brak) Błędy i
usterki mogą mieć charakter seryjny (powtarzalny) w całym nakładzie lub tylko w
jego części. Błędy i usterki mogą również mieć charakter przypadkowy (jedna
sztuka w całym nakładzie). Błędy i usterki mają pełną wartość filatelistyczną,
jeżeli znalazły się w obrocie pocztowym w przeciwnym wypadku jest to makulatura. -*- Całostki pocztowe – koperty, sekretniki lub karty oraz inne rodzaje druków pocztowych z
wydrukowanymi na nich znakami opłaty pocztowej, które to spełniają rolę
znaczków i potwierdzają pobranie opłaty pocztowej. Ceny sprzedaży całostek mogą
być wyższe od nominału znaczka, gdyż zostaje doliczona opłata za papier, na
którym znaki są drukowane. Druki pocztowe bez nadrukowanych znaków są
formularzami i wymagają dodatkowego opłacenia zgodnie z taryfą pocztową, jeżeli
maja być przesłane pocztą. Znaki na całostkach są kasowane tak jak zwykłe
znaczki pocztowe naklejane. -*- Całość pocztowa – całość
pocztowa to koperta lub karta pocztowa, wraz z naklejonymi na nią znaczkami
opłaty zarówno pocztowymi jak i nie pocztowymi np.: „airmail”,
„polecony” itp. Odręcznymi adnotacjami np. o nie doręczeniu lub opłaceniu
opłaty pocztowej, stemplami nadawczymi, odbiorczymi, nie pocztowymi itp. -*- Dopłata – opłata pobierana przez
pocztę od odbiorcy za przesyłkę nieopłaconą lub opłaconą, ale w nie pełnej
kwocie przez nadawcę, poprzez naklejenie znaczków dopłaty. Drugi rodzaj to
dodatkowa opłata pobierana przez pocztę łącznie z wartością nominalną za
znaczki, bloki lub całostki wydane na cele charytatywne. -*- Druk – wykonywanie znaczków lub całostek na
papierze albo innym przeznaczonym do tego celu tworzywie za pomocą walców lub
płyt drukarskich a)bezpośrednio
na materiał b)pośrednio
gdy walec lub płyta służąca do drukowania są pokrywane farbą, którą nanosi się
na walec lub płytę z gumy a następnie na papier. Można wyróżnić trzy podstawowe
rodzaje druku: a)
wypukły - kiedy druk jest wykonywany za pomocą wypukłych części walca lub płyty b)
płaski – kiedy drukuje się za pomocą płaskiego walca lub płyty częściowo
pokrytego farbą c) –
wklęsły – kiedy druk jest wykonywany za pomocą walca lub płyty których wklęsłe
części są wypełnione farbą. -*- Ekspertyza filatelistyczna - opinia pisemna wykonana przez
eksperta filatelistycznego w zakresie badania oryginalności waloru
filatelistycznego, wykonana w formie fotoatestu na
specjalnie do tego przeznaczonym formularzu wraz z zamieszczonym zdjęciem
opisywanego znaczka lub innego waloru filatelistycznego potwierdzona
własnoręcznym podpisem i odciskiem pieczęci lub w formie potwierdzenia poprzez
umieszczenie na znaczku (walorze filatelistycznym) pieczęci imiennej tzw.
gwarancji (umieszczona od strony gumy/kleju czasami z podpisem eksperta) -*- Fałszerstwa – fałszerstwa na szkodę poczty – sporządzone w okresie obiegu
znaczków lub całostek, fałszerstwa takie mają pełną wartość filatelistyczną w
szczególności, jeżeli zostały wprowadzone do obiegu pocztowego - fałszerstwa na szkodę zbieraczy
– sporządzone w celu wprowadzenia do obiegu filatelistycznego Fałszerstwa te mogą występować w formie całkowitej (cały znaczek jest
sfałszowany) lub niektórych elementów znaczków lub całostek (np. nadruk taki
jak w wydaniu krakowskim tekstu „Poczta Polska”), gumy lub poprzez umieszczenie
fałszywego stempla na prawdziwym znaczku (np. znaczek czysty ma małą wartości a
kasowany stanowi rarytas, poprzez dodanie kasownika próbuje się zwiększyć jego
wartość), fałszerstwa te nie mają wartości filatelistycznej. -*- Frankatura mechaniczna – rodzaj
znaczka pocztowego odbijanego maszynowo na przesyłkach. Nadruk ten obejmuje
znak opłaty z podaną wysokością pobrania jak i datownik nadawczy. Frankatury są pełnowartościowymi walorami
filatelistycznymi. -*- Guma – substancja klejąca, którą
są powlekane znaczki na odwrocie lub też koperty, której zadaniem jest mocowanie
ułatwienie mocowania znaczka lub zamknięcia koperty. Pokrywanie gumą w
początkowej fazie wykonywano ręcznie po wykonaniu druku. W chwili obecnej guma
nakładana jest maszynowo przed lub po druku. -*- Kasowanie – jest to unieważnienie
znaczka lub znaku opłaty na całostce w celu uniemożliwienia jego ponownego
użycia. Kasowanie w większości przypadków odbywa się za pomocą stempla
pocztowego (ręcznego lub mechanicznego), niekiedy odbywa się to w inny sposób
np. przez skreślenie długopisem. -*- Koperta pierwszego dnia obiegu – Koperta z naklejonym znaczkiem pocztowym, skasowanym na niej stemplem
pocztowym z datą ważności pierwszego dnia obiegu znaczka. Często koperty takie
są wydawane jako ozdobne a stosowane kasowniki są kasownikami
okolicznościowymi.(czyli służą tylko do stemplowania
danego wydania) -*- Makulatura – znaki, bloki
lub całostki wykonane wadliwie, odrzucone po druku przez kontrolę jakości
(błędy druku, papieru, perforacji itp.)Makulatura nie ma pełnej wartości
filatelistycznej i z zasady jest niszczona, na rynek filatelistyczny
przedostaje się w sposób nielegalny. Makulaturę można zaliczyć do ciekawostek.
Makulatura wykorzystana w obiegu pocztowym na całostkach ma pełną wartość
filatelistyczną. -*- Nadruk – jest to dodatkowy tekst
lub ilustracja, bądź też oba te elementy razem wydrukowane na znaczkach lub
całostkach w przypadku np. zmiany przynależności państwowej obszaru, zmiany
nominału, zmiany charakteru znaczka oraz jego przeznaczenia itp. -*- Nowodruk – nowodruki są to bloki,
całostki, wykonane z oryginalnych form lub oryginalnego materiału drukarskiego,
niekiedy w innych barwach niż oryginalne lub na odmiennym rodzaju papieru i co
ważne po zakończeniu druku nakładu przeznaczonego do obiegu pocztowego. Wydania
takie mają pełną wartość filatelistyczną i nie są fałszerstwami. -*- Próby – próby są to odbitki
znaczków, bloków lub całostek z pojedynczych klisz lub pełnych form drukarskich w
różnych barwach na różnych rodzajach papieru. Próby wykonuje się w celu
ustalenia ostatecznego wyglądu lub dla kontroli poszczególnych etapów druku.
Próby mają pełną wartość filatelistyczną. -*- Przywieszki – są to
winietki drukowane i sprzedawane razem ze znaczkami w jednym arkuszu lub też
arkusiku ozdobnym. Przynajmniej jeden bok takiej przywieszki musi być równy
bokowi znaczka. Przywieszki nie służy do opłacania usług pocztowych i nie
posiada wartości nominalnej. Czasami można na nich spotkać nominał dopłaty do
sprzedawanego z nią znaczka. -*- Ząbkowanie – najczęściej spotykany
sposób ułatwiający oddzielanie znaczków od arkuszy. Ząbkowanie jest wynikiem wykonania
perforacji pomiędzy poszczególnymi znaczkami w arkuszu lub bloku poprzez
wycięcie w nich okrągłych dziurek za pomocą igieł perforujących. Możemy
wyróżnić kilka rodzajów perforacji: A. Grzebieniowe – powstają one w wyniku wybijania dziurek jednocześnie w
jednym rzędzie i odcinkach prostopadłych do tego rzędu o wymiarach znaczka –
dwa naroża takich znaczków są symetryczne a dwa nie. B. Liniowe – powstaje w wyniku wykonywania dziurek rzędami, kolejno
poziomymi i pionowymi – naroża takich znaczków są niesymetryczne. C. Ramkowe – perforacja taka powstaje w wyniku
wybijania dziurek pionowych i poziomych jednocześnie w całym arkuszu – w tym
przypadku wszystkie naroża znaczka są symetryczne. Różne ustawienia igieł
powodują występowanie odmiennych miar ząbkowania. Miarę ząbkowania określa się
liczbą ząbków na długości 2 cm. Należy dodać, że występują również znaczki nieząbkowane, tzw. cięte. -*- Znak wodny – wzór
wytłoczony na papierze w trakcie produkcji. Wzór ten widoczny jest podczas
oglądania znaczka pod światło od strony niezadrukowanej. Aby dokładnie zobaczyć
znak wodny należy go położyć na czarnej płytce a następnie zwilżyć czystą
chemicznie benzyną. Należy pamiętać, że
niektóre znaczki są drukowane przy użyciu farby nieodpornej na wodę i benzynę.
W takim przypadku nie wolno stosować tej metody! Informacje, które znaczki są podatne na zmywanie znajdziesz w katalogu
znaczków PMW. |
